توضیحات :
چارچوب نظری و پژوهش تحقیق رضایت مندی زناشویی (فصل 2) در 51 صفحه در قالب Word قابل ویرایش.
بخشی از متن :
رضایتمندی زناشویی[1]
اگربخواهیم از تاریخچه رضایتمندی زناشویی اطلاعاتی داشته باشیم ابتدا
باید به ریشه های خانواده درمانی بپردازیم؛زیرا رضایت مندی زناشویی و بهبود
در روابط زن و مرد هدف نهایی خانواده درمانی به شمار می رود. به عبارت
دیگر هدف اصلی خانواده درمانی این است که حل مشکلات موجود را تسهیل کند و
رشد سالم خانواده را با تمرکز بر ارتباط بین فردی و اعضای مهم خانواده و
شبکه اجتماعی بهبود بخشد( موسوی،1385). آغاز نهضت خانواده درمانی،مقارن
اواخر دهه 1940 و اوایل دهه1950 یعنی بعد از جنگ جهانی دوم و گردهمایی مجدد
اعضای خانواده بعد از جدایی هاست.با این حال نظریات درباره ریشه ها و
سرچشمه های این نهضت به قبل از این دوران بر می گردد.ناتان اکرمن [2]می
گوید: به طور کلی می توان گفت که در چهل سال گذشته،آن هم بیشتر تحت تأثیر
نهضت انسان گرایانه – اگزیستانسیل،انحراف محسوسی از درمان فردی و فرایندهای
روانی به سمت عوامل اجتماعی،محیطی و بین فردی پدید آمده است؛ تحولی که از
جمله ثمرات آن،پیدایش روش های گروهی در آموزش،مدیریت و درمان است( هی
لی،ترجمه ثنایی،1375).
گلدنبرگ و گلدنبرگ[3] ( 1983 ) به پنج تحول علمی و
بالینی ظاهراً متصل اشاره می کند که متفقاً صحنه را برای ظهور خانواده
درمانی مهیا ساخته اند.این پنج حوزه عبارتند از:
- گسترش درمان روانکاوی برای گستره کامل مشکلات عاطفی که سرانجام شامل کار با کل خانواده نیز شد؛
- معرفی نظریه عمومی سیستمها با تأکیدی که بر شناخت روابط میان اجزای مؤلف یک کل همبسته داشت؛
- پژوهش راجع به نقش خانواده در پدیدآیی اسکیزوفرنی در یکی از اعضای خانواده؛
- تحول و ظهور حوزه راهنمایی کودک و مشاوره زناشویی؛ 5- افزایش علاقه به فنون بالینی جدید نظیر گروه درمانی)همان).
برای درک آنچه امروز مورد توجه است ضرورت دارد،هرچند کوتاه،به سیر تحول مشاوره خانواده بپردازیم.سازه های رضایت زناشویی[4]،سازگاری زناشویی[5]و خرسندی زناشویی[6]
از دیر باز در متون روان شناسی،به خصوص در متون خانواده درمانی،به طور
گسترده به چشم می خورد.در واقع هدف نهایی تمام خانواده درمانگرها صرف نظر
از روش ها و فنون درمانی و نظریاتشان،رسیدن به رضایت و سازگاری خانواده های
نامتعادل است(حیدری،1385).
2-3-تعریف رضایتمندی زناشویی
انسان برحسب فطرت و طبیعت خود نیازمند همدلی است که با او زندگی کند و
در کنار او به آرامش برسد. اساساً وجود یک ازدواج توأم با رضایت محل تبادل و
تلاقی احساسات و عواطف مثبت بین زوجهاست و تشکیل خانواده بهنجار نقش
بسزایی در بهزیستی جامعه دارد و احساس رضایت نقش بسزایی در کارکردهای
بهنجار خانواده دارد (بنائیان،1386). رضایت زناشویی یعنی انطباق بین
انتظاراتی که فرد اززندگی زناشویی دارد و آن چیزی است که در زندگی اش تجربه
می کند. یکی ازمهمترین تعریف ها توسط هاکینز انجام گرفته است که وی رضایت
زناشویی را چنین تعریف می کند: احساس رضایت و لذت تجربه شده توسط زن و شوهر
در هر زمانی که همه جنبه های ازدواجشان را در نظر می گیرند( قائمی، 1381).
الیس رضایت زناشویی را حاصل سازگاری زن و شوهر در ابعاد مختلف زندگی مشترک
می داند که استحکام بنیان خانواده را تضمین می کند. رضایت زناشویی عبارت
است از احساسات عینی از خشنودی، رضایت ولذت تجربه شده توسط زوجین .
رضایتمندی زناشویی را بیشتر به صورت نگرشها یا احساسات کلی فرد دربارة
همسر و رابطهاش تعریف میکنندیعنی رضایتمندی زناشویی یک پدیدة درونفردی و
یک برداشت فردی از همسر و رابطه است. چنین تعریفی از رضایتمندی زناشویی،
نشانگر آن است که رضایتمندی یک مفهوم تکبعدی و بیانگر ارزیابی رضایتمندی
زناشویی پیامد توافق زناشویی کلی فرد دربار همسر و
رابطهاش است، و به صورت درونی احساس میشود.اصطلاح توافق زناشویی، رابطة
مناسب زن و شوهر را توصیف میکند. در رابطه با توافق بالا، هر دو زوج، به
گونهای رفتار، تصور و ادارک میکنند که گویا نیازها و انتظارهایشان
برآورده شده و چیزی وجود ندارد که در روابطشان خلل ایجاد کند. در ازدواج
بدون توافق زناشویی، مشکلات موجود میان زوجین به حدی زیاد است که آنها را
از احساس برآورده شدن نیازها و انتظارات باز میدارد. اغلب زوجها، جایی
بین این دو انتها قرار دارند و زمینههایی از توافق و نبود توافق را تجربه
میکنند(کلینکه[7]، ترجمه محمدخانی،1383).
رضایتمندی زناشویی، یک مفهوم کلی است که در وضعیت مطلوب روابط زناشویی
احساس میشود. از طرفی رضایتمندی زمانی اتفاق میافتد که روابط زن و شوهر
در تمامی حیطهها بهنجار گزارش شود. بنابراین،محققان برای آسانی در سنجش،
همچنین عملیاتی کردن این مفهوم، رضایتمندی زناشویی را به چهار بٌعد اساسی
تقسیم کردهاند که عبارتند از:
الف) جاذبه: عبارت است از جنبهای از یک شئ، یک فعالیت
یا یک شخص، که برانگیزانندة پاسخهای نزدیکی در دیگران باشد؛ تمایلی
برای نزدیک شدن به یک شی، فعالیت یا شخص که در رضایت زناشویی جاذبههای
بدنی و جنسی انسان مد نظر قرار گرفته است( فدری،1389).
ب) تفاهم: ارتباطی مبتنی بر پذیرش دوسویه، راحت و بدون تنش و دغدغة خاطر که بین دو نفر برقرار میشود(میراحمدی زاده،1387).
ج) نگرش: نوعی سوگیری عاطفی درونی که عمل یک فرد را تبیین میکند. در اصل، این تعریف در برگیرندة قصد و نیت فرد است؛
د) : سرمایه گذاری: منظور از این عبارت آن است که هر
یک از زوجها برای بهتر ساختن رابطه و نیز خوشایندی طرف مقابل، کارهایی را
انجام میدهند و یا از انجام آن خودداری میکنند. به بیان دیگر، مقابله به
مثل کردن، هنگامی که رفتار طرف مقابل پاداشدهنده است، و خودداری از انجام
عمل متقابل، هنگامی که رفتار وی پاداشدهنده نیست( همان).
تعریف دیگر رضایتمندی زناشویی عبارت است از: حالتی که طی آن زن و شوهر
از ازدواج با یکدیگر و با همبودن احساس شادمانی ورضایت دارند(
جدیری،1388).وینچ بر این باور است که رضایتمندی زوجی انطباق بین
وضعیت موجود و وضعیت مورد انتظار است؛ یعنی انطباق بین انتظاراتی که فرد از
زندگی زناشویی دارد و آنچه در زندگی خود تجربه میکند(فاضل،1390).هاوکینز و وینچ
(1374) بیان میکنند که رضایت زناشویی، یعنی احساسات عینی از خشنودی،
رضایت و لذت تجربهشده توسط زن یا شوهر، موقعی که همة جنبههای ازدواجشان
را در نظر میگیرند. رضایت زناشویی از انطباق بین وضعیتی که مورد انتظار
است و وضعیت موجود فرد در روابط زناشویی حاصل میشود، در واقع، نگرش مثبت و
لذتبخشی است که زن و شوهر از جنبههای مختلف روابط زناشویی خود
دارند(نیکولز[8]،ترجمه دهقانی،1387).
بنر و هیل [9](1990) رضامندی زناشویی را پیامد
توافق زناشویی دانستهاند که رابطة مناسب بین زن و شوهر را توصیف میکند.
آنها مینویسند: «هنگامی که زن و شوهر به میزان قابلتوجهی از برآورده شدن
نیازها و انتظاراتشان در رابطة زناشویی رضایت داشته باشند، رضامندی
زناشویی را گزارش خواهند کرد» (جدیری،1388). همچنین آلوجا[10]، باریو[11] و گارسیا[12](2007) مینویسند:
«رضامندی زناشویی عبارت است از برونداد ناشی از مجموعهای از عوامل مانند
حل تعارض موفقیتآمیز، یا موفقیت در فعالیتهای مرتبط با شادکامی در
فرایند ازدواج» (همان).
اولسون و السون [13](1997) و فاورز و السون(1993) با
جمعبندی و تحلیل تمامی ابعاد مطرحشده به ابعاد «مسائل شخصیتی»، «ارتباط
دوتایی»، «حل تعارض»، «مدیریت مالی»، «فعالیت اوقات فراغت»، «رابطة جنسی»،
«فرزندپروری»، «ارتباط با اقوام و دوستان» و «جهتگیری مذهبی» است
(احمدی،1384).تحقیقات داخل کشور نشان می دهد، عوامل اقتصادی،
مذهبی، آداب و سنن اجتماعی، ارضای عاطفی، ارضای جنسی و تفاهم فکری میتواند
رضامندی زناشویی را به ارمغان آورد(جامپالسکی[14]،ترجمه مقدم،1391). همچنانکه اُدل توافق در ارزشها را با رضایتمندی زناشویی مرتبط میداند(ادل[15]،1998).
2-4-تغییرات رضایت زناشویی در طول زمان
عدم ثبات رضایت زناشویی در طول دوره های مختلف زندگی یکی از نقاط قابل
توجه در زمینه ی رضایت زناشویی است. این امر عوامل محیطی را مورد توجه قرار
می دهد. مطالعات مختلف که به طور طولی انجام شده، نشان می دهد که در بعضی
از دوره های زندگی رضایت زناشویی کاهش پیدا می کند. در همین زمینه اولسون و
همکاران (1989) زندگی زناشویی را به 7 مرحله تقسیم کرده و معتقدند که در
طی این مراحل، رضایت زناشویی تغییر می کند(شارف[16]،ترجمه فیروزبخت،1383)). هر کدام از این دوره ها به نحوی رضایت زناشویی را تحت تأثیر قرار می دهند. این مراحل به شرح زیر هستند:
- زوج های جوان بدون بچّه
- خانواده با بچّه های پیش دبستانی
- خانواده با بچّه های دبستانی
- خانواده با فرزندان نوجوان
- فرزندانی که از خانواده جدا می شوند
- خانواده ی خالی از فرزند
- خانواده در دوران بازنشستگی(همان).
همچنین تحقیقات اولسون نشان داده است که:
- رضایت از ز ندگی زناشویی در مردان بیشتر از زنان است.
- رضایت زناشویی در مراحل اولیه ی زندگی در زنان از مردان بیشتر است.
- رضایت زن و مرد در مرحله چهارم کاهش پیدا می کند.
- رضایت زن و شوهر در مرحله 6 و 7 در مقایسه با مراحل 2 و 3 و 4 بالاتر گزارش شده است.
- گرایش به جدایی و طلاق در مرحله دوم و چهارم بیشتر از مراحل دیگر گزارش شده است(همان).
2-5-ویزگی زوج های سالم :
2-5-1-زوج های سالم از دیدگاه بیورز[17]، اسپری و کارلسون[18](1991) و یانگ و لانگ[19](1998) از الگوهای ارتباطی زیر پیروی می کنند:
- عقیده به نسبی بودن واقعیت نه مطلق بودن آن.
زوج هایی که این دیدگاه را دارند، سعی ندارند همسر خود را به پذیرش
دیدگاه خودشان وادار کنند بلکه، به حرف های همسر خود گوش داده و سعی می
کنند که برداشت ها و نظرات او را درک کنند.
- اعتقاد به اینکه قصد و نیت همسر خوب است.
زوج های سالم ضمن اینکه به همسرشان احترام می گذارند، هرگز حس نمی کنند
که همسرشان دشمن آنهاست و ایمان دارند که همسرشان در پی آزار دادن آنها
نیست.
- اعتقاد به اینکه مشکلات حل می شوند.
زوج هایی که اعتقاد دارند مشکلات قابل حل هستند، حل مشکل تلاش می کنند.
این افراد تأثیر خود را در فرایند حل مشکل قابل توجیه می دانند. به همین
دلیل هنگامی که حالت هایی مانند خشم و عدم توافق ایجاد می شود، انتظار
ندارند که رابطه ی خوب با همسر مشکلات را حل خواهد کرد. به همین دلیل برای
ایجاد رابطه ی مناسب و برای حل مشکل، تلاش می کنند.
- عقیده به عواملی فراتر از خود.
زوج های سالم جهان بینی وسیعی دارند که این جهان بینی می تواند جهت گیری
مذهبی و یا خانوادگی باشد. جهان بینی وسیع تر به زوج ها وسعت دید بخشیده و
در این حالت مشکلات برای آنها کوچک به نظر می رسد.
تمرین کردن رفتارهای سالم توسط زوج ها می تواند باعث شود که این رفتارها
نهادینه شده و بخشی از گنجینه رفتاری آنها می شوند. این رفتارهای سالم
عبارتند از: مسؤولیت[20]، هدف گذاری[21]، تشویق[22]، گفت گوی باز[23]، گوش دادن همدلانه[24]، میل به تحلیل ارتباطات، نشان دادن پذیرش، حمایت از اهداف مثبت ازدواج، حمایت از اهداف تعیین شده، توافق به منظور پل ارتباطی، تعهد به مشارکت(شرفی،1385).
2-5-2- وینچ[25] و همکاران(1974) هشت معیار موفقیت زناشویی را مشخص کرده اند. این معیارها شامل موارد زیر است:
- ثبات 2) اجتماعی 3) رشد شخصیت 4) مصاحبت
5)شادی 6) رضایت 7) سازگاری 8)یکپارچگی (مک کی[26]،2006).
2-6-عوامل مؤثر بر رضایت زناشویی
بخش اعظم شکست های ادمی ناشی از ناتوانی در انطباق است. انطباق یافتن
شامل توازن است، بین آنچه که فرد انجام می دهد وآنچه که محیط طلب می کند.
میزان انطباق یافتن به دو عامل بستگی دارد: ویژگی های شخصی و ماهیت موقعیت
ها. این دو عامل توأمان انطباق یافتن باید مرتباً تغییر کند ( قائمی،
1390).
2-6-1-السون و فاورز (1989) زوجین را شامل چند نوع می داند:
1- موزون: رضایت بالا دارند و توانایی بالایی در حل مشکلات دارند و مسایل اخلاقی را مهم می داند.
2- سازگار: رضایت خوب و متوسطی دارند و قدرت حل مسائل را دارنن، ممکن است در مورد فرزندان اتفاق نظر نداشته باشند
3- سنتی: از عادات همسرانشان ناراضی هستند و برای بیان احساسات احساس راحتی نمی کنند و در حوزه های ارتباطی رضایت کمی دارند.
4- تعارض: ناراضی از رفتار همسر و داشتن شکل ارتباطی، سندروم خود محوری در گفتگو و بحث های رایج است.
بر پایه دیدگاه شناختی، الگوهای شناختی میزان رضایت زناشویی را تعیین می کند( فینچام[27]،2000). برخی از پژوهشگران یکی از علل رضایتمندی را سبک های شناختی زوجین می دانند. به اعتقاد گاتمن، کارر و سوانسون[28](1998) ادراک یا شناخت، فیزیولوژی و رفتار سه پایه اساسی تداوم و رضایت از زندگی زناشویی است که شناخت مهمترین عامل به شمار می آید (همان).
[1] - marital satisfaction
[2]- Nathan w.Ackerman
[3] -Goldenberg&Goldenberg
[4]- marital satisfaction
[5] - marital adjustment
[6]- marital Happiness
[7] - Klinke
[8] - Nichols
[9] - Banner & Hill
[10] -Aluja
[11] -Barrio
[12] - Garcia
[13] - Olson & Olson
[14] - Jampalsky
[15] - Odell
[16] - Sharf
[17] -Beavers
[18]- Carlson
[19]-Young & Loung
[20] -responsibility
[21] -alignment of goals
[22] - encouragment
[23] -open communication
[24] - empatic listening
[25] - Winch
[26] - Mac kay
[27] - Fyncham
[28] - C.karrer & Swanson
فهرست مطالب :
رضایتمندی زناشویی
2-3-تعریف رضایتمندی زناشویی
2-4-تغییرات رضایت زناشویی در طول زمان
2-5-ویژگی زوج های سالم :
2-6-عوامل مؤثر بر رضایت زناشویی
2-6-1-السون و فاورز (1989) زوجین را شامل چند نوع می داند:
2-6-2- به نظر گارسیا رضایتمندی زناشویی در سه سطح مطرح می شود:
2-7- دسته بندی عوامل مؤثر بر رضایت مندی زناشویی:
2-7-4 درک همسر و تفاهم
2-7-5- محبت
2-7-6- همکاری
2-7-7- مسائل جنسی
2-7-8- صمیمیت
2-7-9- توجه و علاقه
2-7-10- مسائل مالی و اقتصادی
2-7-11- طول دوره ازدواج
2-7-12- فرزندان
2-7-13- قدرت و تصمیم گیری
2-7-14- اشتغال
2-7-15- شخصیت
2-7-16-صرف اوقات فراغت
2-7-17-اقوام و دوستان
2-7-18- تحصیلات
2-7-19- اعتقادات مذهبی
2-8- رضایتمندی زناشویی از دیدگاه اسلام
2-9- عواملی که سبب می شود دینداری، به رضایت بیشتر از زندگی بیانجامد:
2-9-1- عامل حمایت اجتماعی:
2-9-2- عامل تقرب به خداوند:
2-9-3- یقین وجودی :
2-10-1-کانتور و لر سه راهبرد خانوادگی را مشخص کردند:
2-11- تفاوت زوج ها از نظر میزان رضایت مندی
2-12- نظریه های مرتبط با آسیب شناسی زندگی زناشویی
2-12-1- نظریه روان پویایی و ارتباط شئ :
2-12-2- نظریه های رفتاری:
2-12-3- نظریه های شناختی :
2-12-4- نظریه های سیستمی:
2-12-5- نظریه های بین نسلی:
2-13- مدل های ارزیابی آسیب شناسی زندگی زناشویی
2-13-2- مدل فرآیند کارکرد خانواده :
2-13-3- مدل برادبوری
2-13-4- طرح سه محوری تسنگ و مک درموت
2-13-5- مدل السون:
2-13-6- مدل بیورز :
2-14-کار کرد مطلوب خانواده
2-22- پیشینه
2-22-1-تحقیقات داخل کشور
2-22-2- تحقیقات خارج از کشور
منابع فارسی:
منابع انگلیسی
